Логотип JUMO

Гидростатикалық қысым

Қысымды өлшеу

Гидростатикалық қысым сұйықтықтарда жүретін барлық қолдану мен әрекетте маңызды рөл атқарады. Оған өнеркәсіптегі қысымды өлшеу де жатады. Бізбен бірге гидростатикалық қысымның қалай анықталатынын, қалай әсер ететінін және оның қасиеттері өлшеуге қалай ықпал ететінін білесіз. Толығырақ танысыңыз!

Гидростатикалық қысымды қалай анықтауға болады?

Біртекті гравитациялық өріс әсер ететін тыныштықтағы сұйықтықтың қысымы гидростатикалық қысым деп аталады. Сұйықтық бағаны неғұрлым биік болса, резервуар түбіндегі қысым соғұрлым жоғары болады. Осылайша сұйықтықтағы гидростатикалық қысым тереңдік артқан сайын өседі.

Қысым сұйықтықтың тығыздығына да байланысты. Су сияқты тығыздығы жоғары сұйықтық түбіне көлемі бірдей, бірақ тығыздығы төмен мұнай сияқты сұйықтыққа қарағанда көбірек қысым түсіреді.

Зерттелетін сұйықтықтың қысымына сыртқы қысым да әсер етеді. Мысалы, атмосфералық қысым биіктігі Жер атмосферасының қалыңдығына тең ауа бағанының салмағы жер бетіне түсіретін қысымға сәйкес келеді. Теңіз деңгейіндегі атмосфералық қысымның орташа мәні 1013,25 hPa.

Ашық резервуарларда сұйықтық қысымы белгілі бір биіктіктегі салмақтан туындайтын қысым мен сұйықтық деңгейінің үстіндегі атмосфералық қысымның қосындысына тең. Жабық резервуарларда сыртқы қысым сұйықтық бетінің үстіндегі қысымға тең.

Гидростатикалық зондтар

Гидростатикалық қысымға қандай факторлар әсер етеді?

Жоғарыда айтылғандай, ph гидростатикалық қысымына әсер ететін физикалық шамалар:

  • - g еркін түсу үдеуінің тұрақтысы [m/s2],
  • - h сұйықтық бағанының биіктігі [m],
  • зерттелетін сұйықтықтың ρ тығыздығы [кг/м3] және
  • Сыртқы p қысымы0 [Pa].

Гидростатикалық қысымды қалай есептеуге болады?

Алдыңғы бөлімде ыдыс түбіндегі сұйықтықтың гидростатикалық қысымына әсер ететін барлық физикалық шама аталды. Олардан гидростатикалық қысымның мына формуласы шығады:

ph = ρ × g× h

Гидростатикалық қысым қандай бірліктермен өлшенеді?

Қысымның SI бірлігі — паскаль (Па). Бір паскаль — ауданы 1 м² бетке біркелкі таралған 1 Н күш тудыратын қысым. Бір ньютон 1 кг·м/с² шамасына тең. Мысалы, еркін түсу үдеуін жуықтап g = 10 м/с² деп алғанда, массасы 0,1 кг дененің салмақ күші 1 Н болады.

Гидростатикалық қысымды есептеу мысалы

4 °C температурадағы суы бар ашық ыдыстың түбіндегі қысымды қарастырайық. Сұйықтық тығыздығы ρ = 1000 кг/м3. Резервуардағы судың h биіктігі 15 м. Атмосфералық қысымды 1013,25 hPa және еркін түсу үдеуін g = 9,81 м/с2 деп алсақ, резервуар түбіндегі сұйықтық қысымы:

ph = 1000 кг/м3 × 9,81м/с2 × 15м + 1013,25hPa

ph = 1481,6hPa + 1013,25hPa = 2494,85hPa = 2,49 бар

Қарастырылып отырған резервуардың түбіндегі нақты қысым 2,49 бар, оның жартысы сыртқы қысымнан құралады. Бұл нәтижеден сұйық бағанының биіктігін есептеу мүмкін емес, өйткені нәтиже гидростатикалық қысым мен өзгермелі атмосфералық қысымның қосындысы болып табылады. Сондықтан қысым түрлендіргіштері резервуар түбіндегі және сұйық бетіндегі қысым өлшемдерінің айырмасын түрлендіреді. Осылайша сыртқы қысымның әсері өтеледі.

Практикалық кеңес:

Биіктігі бір метр су бағаны шамамен мынадай гидростатикалық қысым туғызады:
0,1 бар.

Гидростатикалық парадокс дегеніміз не?

Формула мен жоғарыдағы есептеулер қысымды анықтау үшін ыдыстың жалпы көлемін білу міндетті емес екенін көрсетеді. Қажетті деректер — өлшенетін ортаның өзіндік қасиеті ретіндегі сұйықтық тығыздығы және сұйық бағанының биіктігі. Бұдан гидростатикалық парадокс деп аталатын қасиет шығады. Ол сұйық толтырылған ыдыстың түбіндегі қысымның ыдыс пішініне және сұйық көлеміне тәуелсіз екенін сипаттайды. Су бағанының қысымы әрқашан бірдей болады.

Толу деңгейі бірдей болса, барлық ыдыстардағы гидростатикалық қысым бірдей болады. Түп ауданы бірдей болғанда түбіне әсер ететін күш те бірдей.

Датчикті орнатқанда нені ескеру қажет?

Гидростатикалық өлшеуде датчик мембранасының орнатылу бағыты маңызды емес. Қысым кез келген биіктікте барлық бағытта әсер етеді. Қысым түрлендіргішін резервуардың бүйіріне орнатуға немесе деңгей датчигі ретінде ыдысқа батырып ілуге болады. Өлшеу нәтижесіне тек орнату биіктігі әсер етеді: өлшеу мембрана толық жабылған сәттен басталады.

2-сурет: деңгейді өлшеуге арналған JUMO MAERA S25 гидростатикалық датчигі

JUMO аспаптары мен қызметтері

Құпиялық параметрлері

Бұл алдын ала қарау жергілікті файлдарды пайдаланады. Analytics қызметтері JUMO қосылмаған.