Сұйықтықтағы статикалық және динамикалық қысым
Қысымды өлшеу
Сұйықтық механикасының физикалық заңдары тыныш тұрған және ағып жатқан сұйықтықтарға қолданылады. Осыған байланысты статикалық және динамикалық қысым ажыратылады. Қысымның осы екі түрінің қасиеттері, қолданылу мүмкіндіктері мен айырмашылықтары туралы толығырақ біліңіз!Статикалық және динамикалық қысым қалай байланысқан?
Сұйықтық тыныштықта, яғни ағын жоқ кезде, онда тек статикалық қысым (pstat) әсер етеді және ол барлық бағытта бірдей болады.
Орта, мысалы құбырда, аға бастағанда жағдай күрделене түседі. Кинетикалық энергия ағын бағытындағы күш әсерін арттырады. Бұл күш ағын ішіндегі денеге әсер етсе, оның бетінде қысым пайда болады. Ол динамикалық қысым (pdyn) деп аталады. Қысым ортаның ρ тығыздығы мен v жылдамдығы арқылы есептеледі:
Алайда ағынға перпендикуляр бағытта қосымша күш жоқ. Бұл бағытта тек статикалық қысым әсер етеді. Екі қысымның қосындысы толық қысым (pges) деп аталады.
Қысымды өлшеу аспаптары
Статикалық және динамикалық қысым қай жерде ескеріледі?
Қысымды өлшеу жағдайларының көпшілігінде статикалық қысым маңызды. Ерекшеліктердің бірі — динамикалық қысым арқылы есептелетін ағын жылдамдығын өлшеу. Мысал ретінде ұшақ жылдамдығын өлшеуді немесе жел турбиналарында жел жылдамдығын тіркеуді келтіруге болады. Екі жағдайда да Прандтльдің Пито түтігі пайдаланылады: онда статикалық қысым толық қысымға қарсы қойылып, тек динамикалық қысым көрсетіледі.
Бернулли теңдеуі нені сипаттайды?
Толық қысымның анықтамасын қарастырғанда гидродинамиканың негізгі заңы — Бернулли заңын да атау қажет. Оған сәйкес кез келген берілген ағын сызығы бойында статикалық және динамикалық қысымның қосындысы тұрақты болады.
p + ρgh мүшесі статикалық қысымды, ал (ρ × v2)/2 мүшесі динамикалық қысымды сипаттайды. Екі қысымның қосындысы тұрақты болғандықтан, сұйықтық жылдамдығы артқанда pstat қысымы төмендейді деп тұжырымдауға болады. Осы заң арқылы, мысалы, резервуардағы сұйық бағанының биіктігіне сүйеніп, оның төменгі тесігінен шығатын сұйықтық жылдамдығын есептеуге болады.
Қолдану мысалдары
Орталық жылыту жүйесіндегі статикалық қысым жүйенің дұрыс жұмысы үшін өте маңызды. Мысалы, ол сақтандырғыш клапанның ашылу қысымынан төмен, бірақ су бағанының қысымынан жоғары болуы керек. Су бағанының қысымын білу жүйе ақауларына және жылыту қуатының төмендеуіне жол бермеу үшін қажет.
JUMO аспаптары мен қызметтері